16 Ağustos 2012 | PROJE 14. Sayı (Temmuz-Ağustos 2012)

Birleşim Mühendislik’in Dudullu Organize Sanayi Bölgesi’ndeki yeni yönetim binası ve fabrikası LEED Gold sertifikası aldı. Binada yüzde 21.5 enerji, yüzde 100 de su tasarrufu sağlanıyor. Ayrıca binadaki yerel malzeme kullanım oranı yüzde 38.5, geri dönüştürülmüş malzeme kullanım oranı ise yüzde 29...
Yurtiçi ve yurtdışında ısıtma, soğutma, havalandırma, tesisat, yangından korunma, otomasyon ve doğalgaz sistemleri alanlarında projelendirme, imalat, tedarik, montaj ve eğitim hizmetleri veren Birleşim Mühendislik’in Dudullu Organize Sanayi Bölgesi’ndeki yeni yönetim binası ve fabrikası LEED Gold sertifikası aldı. 3000 metrekare üretim, 2500 metrekare depolama ve sevkiyat alanı, beş toplantı salonu, 100 kişilik eğitim ve seminer salonu, 100 kişilik yemek salonu ve ofislerden oluşan binanın LEED danışmanlığını ise ERKE Tasarım üstlendi.  
Binada enerji kazanımı ve tasarrufu için yüksek verimli duvar tipi yoğuşmalı kazanlar, frekans konvertörlü pompa ve fanlar,  Low-e camlar, güneş enerjisinden sıcak su üretimi, yerden ısıtma sistemi, VRV ile soğutma sistemi, ısı geri kazanımlı klima santralleri ve yüksek verimli aydınlatma armatürleri tercih edilmiş. Ayrıca Birleşim Mühendislik yönetim ve fabrika binasında Malzeme ve Kaynaklar başlığı altındaki Yeşil Bina stratejileri de ön plana çıkıyor.

Gönül Hasgül Dilber
(Birleşim Mühendislik Proje Departman Şefi)
Esra Güzeller
(Mimar-Birleşim İnşaat)
Murat Emin Alpaslan
(İnşaat Teknikeri- Birleşim İnşaat)

“Hedefimiz Yüksekti”
“Bir mühendislik bürosu olduğumuzdan yeni binamızın enerji verimliliği yüksek bir bina olmasını istiyorduk. Araştırmalarımız neticesinde mekanik tesisat alanında kendi içimizde yapabildiğimiz enerji verimliliğini sağlamanın yanında malzeme seçimi ve yalıtım uygulamaları gibi konuların da çok önemli olduğunu gördük. Bunların seçiminde LEED’in çok iyi yönlendirmeler yaptığını fark ettik ve ERKE Tasarım ile çalışmaya başladık. Görüşmelerimizde Cemil (Yaman) Bey, dizaynını yaptığımız bina ile ilgili nelere dikkat etmemiz gerektiği ve LEED için nelerin yararlı olabileceği hakkında bilgilendirmelerde bulundu. Biz de tüm dizaynımızı buna göre revize ettik. Binanın yüksek verimli olması için sadece mekanik değil, elektrik ve mimari grubun da bazı revizyonlar yapması gerekti.  Sonrasında hesaplamalarımızı gönderdik, simülasyonlar yapıldı. Hedefimiz yüksekti... LEED Gold sertifikası almak istiyorduk. Bu nedenle bina kabuğunda daha fazla yalıtım yaptık, camı daha iyi performanslı olanlarından seçtik, bina içindeki taze hava miktarını daha da artırdık. LEED, yüksek verimli bir bina ile beraber konfor derecesi yüksek bir bina da istiyor.”


Murat Emin Alpaslan, Esra Güzeller ve
Gönül Hasgül Dilber

Malzeme seçiminde zorlandık
“Binada, seminer salonu ve arşiv bodrum katta, yemekhane ise en üst katta bulunuyor. Diğer katlar ise ofis çalışanlarına ayrıldı. İmalathanede erkek işçiler çalışacağından, sadece erkek işçiler için duşlar hazırlamıştık. Fakat LEED, bayan çalışan olma olasılığı nedeniyle onları da düşünmek ve onlara göre de duşlar yapmak zorunda olduğumuzu söyledi. Bisikletle işe gelmek isteyenler için de dışarıda bir bisiklet park alanı yaptık. Binamız otobüs duraklarına da 400 metre yakınlıkta.”

“İnşaat aşamasında çevresel açıdan LEED kriterlerine uyduk. Hafriyat için ESC planı uyguladık. Bu planda araçların sahadan çıkarken caddeye çamur bırakmaması ve sahadaki suların dışarıya çıkmaması için çeşitli tedbirler uyguladık. İnşaat süresinde de atıkların toplanması için şantiyede bir alan oluşturarak atıkları topladık ve türlerine göre ayrıştırıp geri dönüşeme gönderdik. Biraz zor bir süreç olmasına rağmen eğlenceliydi. Yaşadığımız en zor süreç ise malzeme seçimiydi. Çünkü firmalar VOC konusunda çok tecrübeli değil ve bu yüzden çok dikkat edilmesi gerekiyor. VOC değerlerinin ne olduğunu açıklamak zorunda kaldık. Boyada ağırlıklı olarak Filli Boya’yla, mobilyalarda Koleksiyon’la çalıştık. LEED, eski ofisinizde kullanılan malzemeleri getirip yeni binanızda kullanırsanız ekstradan puan veriyor. Fakat bir-iki mobilyayı getirip kullanmak değil, belli bir miktarını kullanıp yatırım maliyetini azaltmanız gerekiyor. Biz de yeni mobilyalar aldık fakat eski mobilyalarımızı da kullandık ve buradan da puan kazandık. Enerji kullanımı açısından bizim için öncelikli durum özellikle açık ofislerde kişisel konforu sağlamaktı. Taze hava oranları çok önemliydi. Projeleri, LEED’in istediği ASHRAE standartlarının minimum yüzde 30 üzerindeki değerleri yakalayacak şekilde hazırladık. Çalışan insanların taze havalarını artırdıktan sonra ısı kaybı ve kazancı hesaplarını nasıl düşürebiliriz diye baktık. Onun için de yerel standartların bizden istediği minimum değerlere göre dizayn yaptık. Simülasyon sonuçlarına göre gelen değerlerde yüzde 15 civarında kaldığımızı görünce daha ne yapabiliriz diye araştırdık ve bina dışındaki yapı elemanlarıyla ilgili yalıtımları artırdık. Düşük gölgelemeli ama aynı zamanda da aydınlık geçirgenliği yüksek camlar seçtik. Dış cephede CESİ Cephe ile çalıştık ve Guardian Sunguard SN 40 ve SN 62 camları kullandık. İç bölücülerde de Trimline ile çalıştık. Isıtma kaynağı olarak yüksek verimli yoğuşmalı kazan sistemleri, soğutmada ise değişken debili direkt genleşmeli VRF sistemleri tercih ettik. Dolayısıyla taze havadan gelen soğutma ve ısıtma yükümüzü Rooftop sistemle çözdük. Soğutma cihazlarını Daikin’den, yoğuşmalı kazanları Buderus’tan temin ettik. Kullanım sıcak suyu için çatıdaki güneş kolektörlerini kullanıyoruz. Simülasyon sonuçlarına göre yaptığımız sistem, güneş olmadığı ve depolamamızın bittiği zamanlarda yoğuşmalı kazanlar devreye girerek sistemi kompanze ediyor. Yani kullanım sıcak su sistemi hiçbir zaman yedeksiz çalışmıyor. Kullanım soğuk suyunu daha düşük debilerde kullanabilmek içinse düşük su tüketimli vitrifiyeler temin ettik. Tuvaletlerimizde ise susuz pisuarlar tercih ettik. Gri su geri kullanımının çok avantajlı olmadığını gördük ve bunun yerine yağmur sularını toplamaya karar verdik. Hem çevreye olan su yükünü azalttığı hem de geri kullanımı daha kolay olduğu için yağmur sularını toplayıp kullanıyoruz. Yağmur sularını ön filtreden geçirerek bahçe sulaması gibi ön filtrelemenin yeterli olduğu yerlerde tercih ediyoruz. Sonra tekrar bir depo koyduk ve arıtma sistemlerinden geçirerek rezervuarlarda kullandık. Bataryalarda Grohe, pisuarlarda Vitra, pompalarda Wilo, fanlarda ise Alarko ürünlerini tercih ettik. Yağmur suyunun arıtılmasında Aquamech firmasıyla çalıştık. Doğal havalandırma için de açılabilir pencereler kullandık...”

Yerel ve geri dönüştürülmüş malzeme kullandık
“Binamızda yerel malzeme kullanımı oranı yüzde 38,5, geri dönüştürülmüş malzeme kullanımı ise yüzde 29 oranında. Geri dönüşümlü malzeme kullanımının en yüksek olduğu alan ise yüzde 100 ile inşaat çeliği. Binamızın çatı katında, içerideki bazı bölümlerde, dışarıda görülen beyaz çevrenin alt kısmında, kolonlarında ve güneş kırıcılarda çeliği kullandık. Elektrik enerjisinin tasarrufu için odalarda sensörler bulunuyor. Bu sensörler dışarıdaki günışığını algılıyor ve belirlediğimiz değere göre aydınlatma sistemini kullanıyor.”
“Elektrik konusunda Erde Elektrik’le, peyzaj projelerinde Spiga Peyzaj ile çalıştık. Isıtma sisteminde de kullanıcının kendi konforunu sağlayacak şekilde odalarda termostatlar var ve her kullanıcı kendi konfor derecesini ayarlayabiliyor. Yerden ısıtma sağlayan düşük dereceli ısıtma sistemi kullandık. Yerden ısıtma sistemi kullanarak da bir konfor sağladık. Çünkü hava yerden ısınarak yükseliyor ve 1,8 metreden sonra yavaş yavaş soğuyor. Yüksek debide, sık boruların döşendiği sistemde enerjiyi düşük derecede ortama vermeye çalışıyoruz. Bu nedenle çok fazla konfor sağlıyor. Yeşil bir binada çalışmanın kesinlikle daha konforlu olduğunu söyleyebiliriz. Eski ofisimizle yeni ofisimiz arasında çok ciddi bir konfor farkı var. Çalışma arkadaşlarımızda daha rahat bir ortamda çalışmanın getirdiği huzuru görebiliyoruz. Aydınlatma, iç hava koşulları, soğutma ve ısıtma tam istediğimiz gibi çalışıyor.” 

Zahide Kavan - Rengin Kadem / Kadem Kavan Mimarlık
“Doğal Işık En Verimli Şekilde Kullanıldı”
“Birleşim Mühendislik binası Dudullu Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunuyor. Merkez ofis ve fabrika binası birarada konumlanmış durumda. Bu birlikteliği oluştururken, ‘Sanayi Bölgesi’ denildiğinde akla gelen ilk perspektifin dışına çıkmayı ve firma profili ile bütünleşen bir karaktere ulaşmayı hedefledik. Bu yönde de çok olumlu geri dönüşler aldık. Binamızın LEED Gold Sertifikası almış olması da projeye ayrı bir anlam ve zenginlik kattı.”


Rengin Kadem, Zahide Kavan

“Günümüzde doğal kaynakları doğru kullanmak zorundayız. Bu konuda artık herkes daha bilinçli olmalı. Bu anlamda mimarlara daha fazla görev düştüğüne inanıyoruz. Yeşil Bina’ya önem veren birçok işveren olduğu gibi, bu konuya çok uzak olanlar da bulunuyor. Biz Birleşim Mühendislik projesinde şanslıydık; işverenimiz başından itibaren Yeşil Bina olması konusunda kararlıydı ve desteğini hiçbir konuda esirgemedi. Aksi durumda Yeşil Bina yaparak enerjinin ve kaynakların doğru kullanılmasının, kullanıcıya ve çevreye neler kazandırdığı konusunda işvereni bilgilendirmek mimarın görevi olmalıdır. Tasarımımızda ilk önemli kriterimiz doğru yönlenmek ve doğal ışığı en verimli şekilde kullanmak oldu. Böylece LEED sertifikası için ilk adımımızı atmış olduk. Yeşil Bina için dikkat edilmesi gereken birçok aşama bulunuyor. Tasarımın sonrasında, malzeme seçimleri de dahil olmak üzere inşaatın tamamlanmasına kadar olan süreçte birtakım şartlara uyulması gerekli. Bu şartların ekstra maliyetlere gerek kalmadan da sağlanabiliyor olması, sonrasında kullanıcıya ve çevreye kazandırdıklarının kayda değer olması, neden yapılmasın sorusunu gündeme getiriyor. Türkiye’de de bu sertifikanın verilebilir aşamaya gelinmesiyle Yeşil Bina sayısında daha hızlı bir artış olacağına inanıyoruz.”

Birleşim Mühendislik Binasında “Su” ve “Enerji” Stratejileri


Mak. Müh. Mehmet Okumuş
LEED AP Operations + Maintenance,
LEED for Homes Green Rater

Su
-  Birleşim Mühendislik binasında su verimliliği sağlamak için düşük kapasiteli çift basmalı rezervuarlar, susuz pisuvarlar, fotoselli ve düşük debili bataryalar kullanıldı.
- Yağmur suyu toplanıp peyzajda ve klozet rezervuarlarında kullanılıyor. Böylece peyzajdaki ve rezervuarlardaki şebeke suyu kullanımı sıfırlandı.

Enerji
Enerji etkin bir bina ortaya koymak için tasarım aşamasında dikkate alınan enerji tasarruf projeleri, inşaat sırasında uygulamaya alındı. Aşırı enerji kullanımına bağlı çevresel ve ekonomik etkileri azaltmak ve binada maksimum enerji tasarrufu sağlamak için ERKE tarafından enerji modellemesi yapılarak binanın enerji performansı ASHRAE 90.1.2007 standardı ile karşılaştırıldı ve enerji etkin sistemler kullanılarak enerji maliyeti açısından yıllık 34.283 dolarlık (%21) bir tasarruf sağlandı.

Binadaki enerji etkin sistemler:
-     Yüksek verimli duvar tipi yoğuşmalı kazanlar
-     Frekans konvertörlü pompalar ve fanlar
-     Low-e camlar
-     Güneş enerjisinden sıcak su üretimi
-     Yerden ısıtma
-     VRV ile soğutma
-     Rooftop üniteleri
-     ASHRAE 90.1-2007 standardına göre dış cephede ortalama %30 daha iyi ısı iletim katsayısı
-     Yüksek verimli aydınlatma armatürleri

VRV sisteminde ozonun delinmesine ve küresel ısınmaya olumsuz etkisi düşük olan R410A soğutucu akışkanı kullanıldı. 

Birleşim Mühendislik Binasında “Malzeme ve Kaynaklar”


Tuğçe TuncayLEED ID+C, Y. MimarERKE Tasarım

LEED, Yeşil Binaları yedi kategoride değerlendiriyor. Birleşim Mühendislik yönetim ve fabrika binasında dördüncü kategori olan “Malzeme ve Kaynaklar” başlığı altındaki Yeşil Bina stratejileri ön plana çıkıyor. Projede uygulanan bu stratejilerden bahsetmeden önce kısaca LEED Malzeme ve Kaynaklar kategorisini açıklamak istiyorum: Hem inşaat hem işletme sürecinde binalar birçok atık oluşumuna, büyük miktarda malzeme&kaynak kullanımına sebep olmaktadır. LEED Malzeme ve Kaynaklar kategorisi, ürün ve malzemelerin hammaddelerinin yetiştirilmesi, çıkarılması, ardından üretim ve nakliyesi sürecinde sürdürülebilir seçeneklere yönlendirerek, bu kategorideki Yeşil Bina stratejilerine rehberlik etmektedir. Böylece geri kullanım, geri kazanım ve geri dönüşüm gibi stratejilerle hem atık çıkışında azalma hem de doğal kaynakların kontrolsüz tüketiminin önüne geçilmesini sağlamaktadır.

Birleşim Mühendislik yönetim ve fabrika binası projesinde Malzeme ve Kaynaklar kategorisinde başvurulan Yeşil Bina stratejileri aşağıdaki gibidir:

MRp1: Geri Dönüşümlü Atıkların Toplanması: Bu ön koşulun amacı, bina kullanıcıları tarafından oluşturulacak atığın çöp sahalarına gönderimini azaltarak, bina kullanıcılarını geri dönüşüme teşvik etmektedir. Proje, iki farklı fonksiyondan işleyen bir binadan oluşmaktadır. Bu kapsamda hem yönetim hem fabrika binasında her kata beş adet geri dönüşüm kutusu  yerleştirilmiştir. Bununla beraber binanın dışında toplama araçlarının kolayca ulaşabileceği bir alanda genel geri dönüşüm atıklarının toplama alanı tasarlanarak, işletme süresince uygulanacak geri dönüşüm atıklarının toplanması için bir sistem kurulmuştur.

MRc2: Atık Yönetimi: Bu kredinin amacı, inşaat ve yıkım atıklarını çöp sahalarına göndermek yerine değerlendirilerek, geri dönüştürülebilir atık tesislerine veya tekrar kullanıma uygun malzemeleri ilgili sahalara yönlendirmesidir. Proje kapsamında sahadan çıkan tüm atık (organik ve tehlikeli atıklar hariç) yüzde 75 oranında değerlendirilmiştir. Bu atıklardan tonaj bazında yüzde 15’i geri dönüşüm tesislerine gönderilirken, yüzde 60’ı ise sahada var olan taş duvarın ve eski güvenlik binasının yıkımından çıkan betonun sahada dolgu malzemesi olarak kullanılması ile kredi gereklilikleri sağlanmıştır.

MRc3: Malzemelerin Tekrar Kullanımı: Bu kredinin amacı, binada malzeme ve ürünlerin tekrar kullanımı ile işlenmemiş malzemeye olan talebi düşürerek atık oluşumunu azaltmak, aynı zamanda yeni bir malzeme veya ürün üretirken harcanacak enerji ve doğal kaynakları tüketmemek, yeni çevre etkileri oluşturmadan var olan malzemeyi değerlendirmesini sağlamaktır. Proje kapsamında eski yönetim binasına ait ofis mobilyalarının gerekli  bakımları yapılarak yeni binada kullanıma hazırlanmıştır. Bu sayede ürünün yaşam döngüsü süresi uzatılarak en önemli sürdürülebilirlik stratejilerinden birisinin uygulanması sağlanmıştır.
MRc4:Geri Dönüştürülmüş Malzeme Kullanımı: Bu kredinin amacı, binada kullanılacak malzeme ve ürünlerin geri dönüştürülmüş malzemelerden kullanılmasını teşvik ederek, doğal kaynakların tüketimini azaltmaktır. Proje kapsamında, malzeme maliyetinin yüzde 29’u kadar geri dönüştürülmüş malzeme kullanılmıştır.
MRc5: Yerel Malzeme Kullanımı: Bu kredinin amacı, binada kullanılacak malzemenin hammaddesinin 800 km içerisinde çıkarılmış, işlenmiş ve üretilmiş olmasını teşvik etmektir. Böylece bölge yapısına uygun malzeme kullanırken, yerel ekonominin canlanmasına destek olunur ve en önemlisi, malzemenin nakliyesi sırasında oluşacak karbon emisyon seviyesi minimum düzeyde tutulur. Proje kapsamında malzeme maliyetinin yüzde 38’i kadar yerel malzeme kullanılmıştır.

Yukarıda açıklanmış olan krediler LEED Gold sertifikasına sahip Birleşim Mühendislik yönetim ve fabrika binasında uygulanmış Yeşil Bina stratejilerinden bazılarıdır. Bu projede Malzeme&Kaynaklar kategorisini öne çıkarmaktaki amacım, ek bir maliyet veya zahmetli bir çalışma olmadan yalnızca doğru planlama, tercih ve takip ile sürdürülebilirlik adına büyük katkılar sağlanabildiğini ortaya koymaktır.