19 Haziran 2012 | PROJE 13. Sayı (Mayıs-Haziran 2012)

Y. Mimar Gencay Tatlıdamak Sürdürülebilirlik ve Enerji Danışmanı / IBHausladen gencay.tatlidamak@ibhausladen.de Lindenberg Engelli İnsanlar Atölyesi, bütünleşik tasarım prensibiyle enerji-maliyet-performans odaklı devlet teşvikleri ile gerçekleştirilmiş “güneş odaklı” bir yapı... Günümüz mimarisinde önemli bir rol oynayan “bütünleşik tasarım-süreç-başarı” konuları için de iyi bir örnek teşkil ediyor. Solar mimari, enerji, uygun maliyetler ve yasam döngüsü ilkeleri, projenin başlangıcından itibaren birarada geliştirilmiş ve projenin odak noktası olan engelli insanların çalışabileceği mekân kurgusu her zaman ön planda tutulmuştur.
Bütünleşik tasarım ekibi
İşveren: Lebenshilfe für Behinderte e.V., Lindenberg
Mimar: Lichtblau, Münih
Enerji konsepti: IB Hausladen, Kirchheim

Rakamlar ile Atölye Lindenberg
Kullanım zamanları: Pazartesi-Cuma 7:00-18:00
Kullanım yoğunluğu: 180 kişi/gün
Kat yüksekliği: 4,00 m
A/V oranı: 0,39 m-1
Net alan: 4.623 m²
Net kullanım alanı: 3.198 m²

U-Değerleri    W/(m²K)
Dış Duvar        0,18
Çatı                  0,14
Pencere            0,70
Döşeme            0,23

Lindenberg, Almanya’nın güneyinde, deniz seviyesinden 850 metre yükseklikte ve ülke geneline göre yüzde 5 daha fazla güneş alan etrafı yeşil dokuyla çevrili bir yerleşke... Bu coğrafi ve iklimsel koşullar, Lindenberg Atölyesi solar-mimari prensipleri için en uygun ortamı sağlayabiliyor.

Bina, 140 kişilik atölye alanı, 40 kişilik yönetim bölümü ve ortak kullanım alanlarından oluşuyor. Bütün fonksiyonlar olabildiğince tek bir katta çözülmeye çalışılmış ve bariyersiz-esnek çözümler uygulanmıştır. İç mekan çözümü 3 ana bölümde düşünülmüştür; giriş katı, atölyenin bulunduğu kat, kuzey ve güney atölyelerini birbirine bağlayan ve aynı zamanda ortak mekan olarak kullanılan atölye koridoru ve birinci katta yer alan yönetim bölümü.

Büyük cam yüzeyler, doğal ahşap taşıyıcı sistem ve yeşil manzara dokusu, burada hayatlarının büyük bir bölümünü geçirecek olan engelli insanlar için yüksek kalitede bir yaşam ve çalışma alanı sağlıyor. Buna ek olarak, mekanlar arası şeffaf bölmeler, iç ve dış mekan arasındaki dolaşım alanları, kullanıcılara oryantasyon konusunda büyük kolaylıklar getiriyor. Ayrıca fiziki ve zihinsel algılamalar için de farklı malzemeler, renkler ve sembollerle yönlendirmeler bulunuyor.

Cephe, çatı ve ana taşıyıcı sistem, selüloz yalıtımlı ahşap taşıyıcılardan oluşuyor. Atölye ve yönetim katı döşemesi çelik beton olarak tasarlanıp daha stabil bir konsept düşünülmüştür. Güney yönündeki camlar çift, diğerleri ise üç katmanlı camdır. Isı yalıtımlı skylight, günışığını derinliklere kadar taşıyabiliyor. Güney cephesindeki PV modüller yönetim katı için güneş kırıcı olarak kullanılıyor. Giriş katında ise cephenin dış yüzeyinde güneş kırıcılar yer alıyor. Atölye koridoru ve ışık tüpleri 16-19 metreye kadar doğal ışığın kırılarak iletilmesini sağlıyor. Yeşil çatı örtüsü ile doğal bir çatı yalıtımı sağlanıyor. Blower-Door-Test ile yapılan ölçümlerde ısıtılan alanlar için n50=0.6 h-1, diğer alanlar için ise n50=0.81 h-1 hava geçirmezlik katsayıları elde ediliyor. Bu rakamlar normal değerlerin oldukça altında ve yapının özellikle ısı kayıplarının düşürülmesinde büyük önem taşıyor.

Isı üretimi için yeraltı suyu kaynaklı ısı pompası düşünülmüştür. Ayrıca sıcak su üretimini desteklemek için üretimden arta kalan tahtaların yakılabileceği bir kazan sistemi kurulmuştur. Böylelikle ısı enerjisi üretiminde tamamen yenilenebilir kaynaklar kullanılmıştır. Isıtma, genelde yerden ısıtma sistemi ile gerçekleştirilirken, sadece atölyenin kuzey kanadında tavan panellerinden yapılıyor. Bunun sebebi ise kuzey kanadında forklift kullanımın olması ve sisteme zarar verilmesinden kaçınılmasıdır. Yazın ise yeraltı kaynak suyu, yerden ısıtma sisteminin içinden doğrudan geçirilerek soğutma işlemi sağlanıyor. Bu şekilde yapının ısıtma ve soğutması için tek bir sistem kullanılıyor.

Atölye havalandırması mekanik sisteme bağlı. Bunun bir sebebi oda derinliklerinin fazla olmasıdır. Bununla beraber bütün mekanlarda doğal havalandırma (istenildiğinde) imkânları da sağlanıyor. Yemekhane ve mutfak için ayrı bir havalandırma sistemi yapmak yerine kontrollü ve otomasyonlu bir şekilde öğle aralarında gerekli havalandırma sadece bu mekanlara sağlanıyor. Bu önlemle standart teknik gereksinimlerin olabildiğince aza indirilmesi temin ediliyor.

Konsept tasarımında özellikle yaz dönemlerinde (dış hava sıcaklığının iç hava sıcaklığından yüksek olduğu dönem) bütün pencerelerin kapalı olması gerektiği öngörülmüştür. Bu şekilde mekanik havalandırma ile verilecek olan hava yeraltı suyu ile soğutulacaktır. Yüksek iç mekan sıcaklıklarında ise otomatik havalandırma kapakçıkları ve skylights açılarak yoğun sıcaklık çatıdan dışarıya atılacaktır (baca etkisi).
Bütünleşik tasarım-süreç-başarı, bu projede büyük bir titizlikle uygulanmış ve hayata geçirilmiştir. Devlet tarafından desteklenmiş, takip edilmiş ve solar-mimari ve teknoloji dalında ödül kazanmıştır.