20 Aralık 2012 | HABER 16. Sayı (Kasım-Aralık 2012)

Türkiye’de ilk yerli üretim Toprak Kaynaklı Isı Pompası, Baymak ve İstanbul Teknik Üniversitesi işbirliğiyle geliştiriliyor. Son dönemde yenilenebilir enerji kullanan sistemlere yönelik çalışmalarını hızlandıran Baymak’ın desteklediği projeyle ilgili bilgiyi Baymak Genel Müdürü Ender Çolak’tan aldık. Çolak, Türkiye’de enerji tüketimi konusunda çok yeni bir dönemin başladığını belirtiyor.
Enerji verimliliğine ve sürdürülebilir enerji üretimine büyük önem veren Baymak, İTÜ Enerji Enstitüsü içerisinde kurulan laboratuvarda ilk yerli üretim olacak toprak kaynaklı ısı pompası için yürütülen çalışmalara destek veriyor. İTÜ Enerji Enstitüsü içerisinde kurulan laboratuvarın temel amacı, ülkemizde ısı pompalarının yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden olan yanlış toprak altı uygulamaların önüne geçmek ve hem verimsiz hem de pahalı ürünlerin Türkiye’ye ithal edilmesinin önünü kesmek olarak özetleniyor.
Yoğuşmalı kombi ve duvar tipi yoğuşmalı kazanlardan kat kaloriferlerine, termosifondan hidroforlara, doğalgaz sobasından klimalara, vanalardan ani su ısıtıcılara kadar çok geniş bir ürün portföyü olan Baymak, son zamanlarda yenilenebilir enerjiye dayalı ürün portföyünü de geliştiriyor. Bu kapsamda halen ısı pompası, fotovoltaik paneller ve güneş kolektörü gibi sistemleri tüketiciyle buluşturan Baymak’ın son hamlesi ise yerli üretim toprak kaynaklı ısı pompası oldu. Gelişmelerle ilgili bilgi aldığımız Baymak Genel Müdürü Ender Çolak, yenilenebilir enerji kullanımı konusunda Türkiye’de çok yeni bir dönemin başladığını söylüyor. Son birkaç yıldır özellikle Yeşil Bina veya enerji verimliliği konularının önem kazandığını, bu süreçte yenilenebilir enerjiyle ilgili yasal düzenlemelerin tamamlandığını, 2023 yılına kadar da tüketilen enerjinin yüzde 30’unun yenilenebilir kaynaklardan karşılanması hedefinin konulduğunu dile getiren Çolak, bu olumlu düzenlemeler ve gün geçtikçe gelişen Yeşil Bina anlayışı sonucunda önümüzdeki yıllarda güneş enerjisine yoğun bir talep olacağını vurguluyor. Kendilerinin de bu gelişmelere paralel bir takım çalışmalar içine girdiğini söyleyen Çolak, “Bu kapsamda iki yıl önce PV panellerimizi piyasaya sunmuştuk ve yoğun bir teknik bilgilendirme faaliyeti içine girmiştik. 2013’ü fotovoltaik konusunda önemli gelişmelerin yaşanacağı bir yıl olarak görüyoruz ve bu ortama hazırlanıyoruz. Geçtiğimiz aylarda ışınım değerlerinin yüksek olduğu Gaziantep’i pilot bölge seçerek bir kampanya başlattık. Bize göre bu işin finansman ayağı eksik olursa hiçbir şekilde ilerlenemez. Biz de yatırımcının finansal problemlerini çözmeye çalıştık. Yedi yıl vade ve çok uygun faiz oranıyla teşvikler sağladık. İkinci olarak da özellikle fuarlarda çok önemli alanlarımızı fotovoltaike ayırdık ve fotovoltaiki anlatmaya çalıştık” diyor ve ısı pompası üretimiyle ilgili de şu bilgileri veriyor:

Isı pompası kullanımı artıyor
“Diğer yenilenebilir enerji kaynağıyla ilgili çalışmamız ise ısı pompası üzerine yoğunlaştı. Avrupa’da son iki yılda ısıtma sektöründe yoğun bir gerileme görülürken, fotovoltaik ve ısı pompası kullanımı gün geçtikçe arttı. Bunun, hem enerji maliyetlerini düşürmesi hem de Yeşil Bina konseptine çok uygun bir araç olması gibi birkaç sebebi var. Türkiye’de geçmişte ısı pompasına ilgi çok düşüktü. İnsanlar hem ısı pompasının ne işe yaradığını bilmiyorlardı hem de nasıl bir performans gösterdiğinden emin değillerdi. Biz de Baymak olarak bu süreçte Türkiye koşullarına özgü bir ürün geliştirme kararı aldık. Türkiye’nin iklim şartlarına uygun, Avrupa Isı Pompacıları Federasyonu’nun (EHPA) belirlediği alt sınırların üzerinde enerji etkinlik katsayısı (COP) değerine sahip, ihtiyaca göre ısıtma ve soğutma yapabilen ve toprak altını kullanarak sadece fan ve pompa gücüyle geleneksel soğutma sistemlerinden çok daha ekonomik olarak pasif soğutma da yapabilen, yurtdışından ithal edilen cihazlardan daha uygun fiyatta kompakt bir ısı pompası geliştirmek amacıyla bir buçuk yılı aşkın süredir İTÜ Enerji Enstitüsü ile birlikte çalışıyoruz. Bu kapsamda yürütülen San-Tez projesi, Bilim, Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı tarafından da desteklenmeye değer görüldü. Baymak sonuç olarak hem fotovoltaik hem de ısı pompalarıyla ilgili önümüzdeki yıllarda oluşacak talebi karşılayabilecek bir hale geliyor. Bunun yanında Türkiye’de uzun yıllardır kullanılan güneş kolektörlerinde de enerji verimli ürünler geliştiriyoruz...”

Yanlış uygulamaların önüne geçilecek
“Yerli toprak kaynaklı ısı pompası üretimiyle öncelikle ülkemizde ısı pompalarının yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden olan yanlış toprak altı uygulamaların önüne geçilmiş olunacak. Teknik bilgi eksikliğinden kaynaklı uygulama hatalarının önüne geçilmesi, yerli üretim ile birlikte kazanılacak bir avantajdır. Isı pompalarının yerli üretilmesinin en büyük avantajı, Türkiye şartlarına uygun şekilde özel olarak üretilmiş ürünlerin kullanılacak olması ve ithal edilen ürünlerden maliyet açısından daha avantajlı olmasıdır. Uzakdoğu’dan gelen Avrupalı rakiplerinden ucuz, ancak verimsiz ısı pompalarının kullanılmasının da önüne geçilmiş olunacak. Toprak kaynaklı ısı pompalarının üretilmesi ve doğru bir uygulamanın yapılması, ısı pompalarının ülkemizde hızla yaygınlaşmasının önünü açarak ülke ekonomisine ve enerji kaynaklarının yönetimine de önemli kazançlar sağlayacak. Ülke olarak yılda 55 milyar doların üzerinde bir bedeli enerji ithalatı için dışarıya ödüyoruz. Baymak olarak içinde yer aldığımız bu çalışma ile doğalgaza bağımlılık azalacak. Kullanıcılar daha ucuza ısınabilecekler.”

Doğal kaynakların iyi kullanıldığı sistemler tercih edilmeli
“Geleceğin binalarında, kıt olan doğal kaynakların en iyi şekilde kullanılacağı sistemler kullanılmak zorunda. İnsanlar önümüzdeki yıllarda, tüketilen suyun geri dönüştürüldüğü, doğal ışığın yoğun şekilde kullanıldığı, ısıyı kaybetmemek için her türlü önlemin alındığı, enerji verimli cihazların tercih edildiği, enerji üreten binalarda yaşayacaklar. İnşaat sektöründe yeni trend Yeşil Binalar... Bu tür yapıların ekonomik değeri, ikinci el satışlarda da yüksek ve dolayısıyla alıcıya artı değer sağlıyor. Öte yandan Yeşil Binaların operasyonel giderleri daire sahipleri için azalmış oluyor. Uzun vadede ekonomik katkı sağlayan çevreci sistemler haline geliyor. Tüketici açısından ekonomik faydaları olduğu kadar çevre adına da olumlu katkıları var. Enerji verimliliği ve sürdürülebilir enerji için kendi enerjisini üreten, doğa dostu Yeşil Binalar, sosyal sorumluluk bilinci kapsamında da oldukça önemli yer tutuyor.  Yasal zorunlulukların dışında ihtiyaçlar ve sosyal sorumluluk bakış açısı, bu yeni trendi destekleyen unsurlar olarak karşımıza çıkıyor.”

COP (Coefficient of Performance), yani enerji etkinlik katsayısı,
ısı pompalarının verimini gösteren en önemli katsayılar olarak biliniyor.

Avrupa Isı Pompacıları Federasyonu  (EHPA) tarafından;
Hava kaynaklı için A7/W35 ----- COP 3,1
Toprak kaynaklı ısı pompaları için B0/W35 ----- COP 4,3
Su kaynaklı ısı pompaları için W10/W35 ----- COP 5,1
olarak belirlenmiş ve bu değerlerin altı kabul edilmiyor.

Baymak’ın yerli üretim toprak kaynaklı ısı pompaları, bu değerlerin üzerine çıkmayı başarmış.