Yeşil Bina Dergisi 1. Sayı (Mayıs-Haziran 2010)

37 HAZ‹RAN 2010 / YEfi‹L B‹NA nefl ›s›s›ndan korunmak amac›yla pencere alan›n›n azalt›lmas›, gün›fl›¤› kullan›m f›rsat- lar›n› da ayn› derecede azaltacak ve belki de kaç›n›lan mekanik so¤utma enerjisinin daha fazlas›, ayd›nlatma armatürleri taraf›ndan kullan›lmak zorunda kalacakt›r. Mimarlar›n bunu günümüzde bilgisayar destekli tasar›m alan›na yavafl yavafl girmeye bafllayan simü- lasyon çal›flmalar› yoluyla analiz etmeleri ve en do¤ru seçimleri yapmalar› mümkündür. Do¤al havaland›rma ve do¤al ayd›nlatma, yine yönetmelik taraf›ndan binalar›n “yaflam alanlar›nda” (ofis binalar›nda çal›flma alanla- r›, konut binalar›nda ise oturma ve yatak odalar›) azami derecede istifade edilecek ko- nular aras›nda gösterilmektedir. Do¤al hava- land›rma, hem mekanlara taze hava getiril- mesi, hem de mekanlar›n so¤utulmas› için kullan›labilecek ve s›f›r enerji tüketimine sa- hip bir yaklafl›md›r. Do¤al havaland›rma, pencereler yoluyla sa¤lanabildi¤i gibi, ›s›nan havan›n yükselmesi prensibinden faydalanan baca sistemleriyle de sa¤lanabilir. Bu konuda mimarlara yol gösteren genel kabul görmüfl kurallar oldu¤u gibi, ak›flkan modellemesi yoluyla farkl› do¤al havaland›rma tasar›mlar›- n›n analizlerini yapmak mümkündür. Do¤al ayd›nlatma konusunda, gün›fl›¤›n›n yapay ayd›nlatma yerine azami seviyede kul- lan›lmas› prensibi geçerlidir. Bina geneli için veya farkl› mahaller için gün›fl›¤› kullan›m› konusunda hedefler koymak ve tasar›m› bu hedeflere ulaflacak flekilde yapmak, gün›fl›¤› kullan›m›nda geçerli bir yöntemdir. Mimarla- r›n bu konuda en s›k kulland›klar› metrikler, bir mahaldeki do¤al ›fl›k miktar›n›n d›fl or- tamdaki do¤al ›fl›k miktar›na oran›n› ifade eden Gün›fl›¤› Faktörü ve bir sene içerisinde gün›fl›¤›n›n yeterli olmas› sayesinde yapay ay- d›nlatman›n ne kadar süre kullan›lmad›¤›n› ifade eden Gün›fl›¤› Otonomisi kavramlar›d›r. Her iki kavram›n da belirli bir tasar›m için bil- gisayar simülasyonu yoluyla hesaplanmalar› mümkündür. Tüm uygulama projelerinde ›s› yal›t›m› ile ilgili detaylar›n gösterilmesi ve d›fl kabuk ya- l›t›m›nda ›s› köprüleri oluflmayacak flekilde detayland›rma yap›lmas›, yönetmelik taraf›n- dan talep edilmektedir. Bu noktada mimarla- r›n ›s› yal›t›m projelerini yapan mekanik pro- je müellifleri veya enerji analiz uzmanlar›yla koordineli olarak çal›flarak ›s› yal›t›m› gereksi- nimlerini ve kullan›lacak malzemeleri belirle- meleri ve bu malzemeleri kendilerinden bek- lenen ›s› yal›t›m performanslar›n› verecek fle- kilde uygulama projelerine ifllemeleri çok önemlidir. Yönetmelik, ›s› yal›t›m› konusunda binala- r›n Türkiye’nin farkl› co¤rafi bölgelerine göre belirlenmifl maksimum ›s›tma enerjisi de¤er- lerini veren TS 825 standard›n› iflaret etmek- tedir. Maksimum y›ll›k ›s›tma enerjisi de¤eri- nin alt›nda kal›nmas› ise do¤ru ›s› yal›t›m› projesi ile mümkün olabilmektedir. Is› yal›t›m projesinin sorumlusu mekanik proje müellifi olmakla beraber, mimar bu projeye giren bir- çok donenin karar vereni konumundad›r. Ör- ne¤in d›fl cephelerde hangi oranda saydam alan kullan›laca¤›, bina toprak temasl› ele- man yüzeylerinin ne flekilde korunaca¤›, bina yüzey alan›–hacim iliflkisinin nas›l olaca¤›, ›s› yal›t›m projesi ve ›s› yal›t›m gereksinimlerini do¤rudan etkileyen kararlard›r. Mimar, tasar›m›n› yapt›¤› binadaki tüm d›fl kabuk elemanlar›n›n ›s›l geçirgenlik kat- say›lar›n› (U p ) bilerek malzeme seçimi yap- mal›d›r. Burada dikkat edilmesi gereken, U p de¤erlerinin nas›l tan›mland›klar›d›r. Örne¤in pencereler için Up de¤erleri, sadece pencere cam›n›n üreticisi taraf›ndan deklare edilen U p de¤eri de¤il, cam–çerçeve kombinasyo- nundan oluflan saydam yap› eleman›n›n efektif U p de¤eri olarak kabul edilmektedir. Bu de¤erlerin mimarlar taraf›ndan bilinmele- ri flu aç›dan çok önemlidir: Is› yal›t›m projesi- ni yapan mekanik mühendisi, TS 825 taraf›n- dan belirlenen azami senelik ›s›tma enerjisi- nin üzerinde kal›nd›¤› takdirde ›s› yal›t›m›nda iyilefltirmeler talep edecektir. Bu iyilefltirmele- ri mimar›n esnek bir yaklafl›mla tasar›m›nda gerçeklefltirmesi gerekecektir ve bunun için bina kabu¤unda yap› elemanlar›n›n seçimin- de U p de¤erlerini göz önüne alarak kararlar vermelidir. Burada ›s› yal›t›m› sadece bu amaçla levha veya rulo fleklinde üretilen ürünlerin kullan›lmas› olarak düflünülmeme- lidir, nitekim tüm yap› elemanlar›n›n belirli bir yal›t›m de¤eri vard›r ve bunlar› iyi bir per- formans yakalayacak kombinasyon ve konfi- gürasyonlarda kullanmak mimar›n sorumlu- lu¤undad›r. Yine mimarlar taraf›ndan baflka disiplin- lerle koordineli olarak çözülmesi gereken bir konu, yenilenebilir enerji kaynaklar›n›n bina-