Yeşil Bina Dergisi 1. Sayı (Mayıs-Haziran 2010)

36 YEfi‹L B‹NA / HAZ‹RAN 2010 GÖRÜfi Tüm dünyada son derece h›zl› geliflen Ye- flil Binalar hareketinin ana hedefi, binalarda- ki enerji verimlili¤inin art›r›lmas›d›r. Bu konu- daki ilk çabalar 1973 petrol krizinde baflla- m›fl, son senelerde ortaya ç›kan enerji kay- naklar›n›n azal›yor olmas› ve küresel ›s›nma gerçe¤i ile acil bir konu haline gelmifltir. Bi- nalar›n inflaat ve kullan›mlar› s›ras›ndaki enerji tüketimleri ülkelerdeki toplam primer enerjinin yüzde 40’›na karfl›l›k gelmektedir. Bu nedenle bu alanda yap›lacak olan enerji verimlili¤i iyilefltirmeleri hem ekolojik sebep- lerden hem de ekonomik sebeplerden dolay› son derece gereklidir. Ülkemizde de bu konudaki yasal çal›flma- lar 2007 senesinde yürürlü¤e giren Enerji Ve- rimlili¤i Kanunu ile h›z kazanm›flt›r. Dolayl› olarak 2005 senesinde yürürlü¤e giren Yeni- lenebilir Enerji Kaynaklar›n›n Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçl› Kullan›m›na ‹liflkin Kanun ile de sürdürülebilir binalar için büyük önem arz eden yenilenebilir enerji kaynaklar›ndan mer- kezi olmayan elektrik üretiminin önü aç›lm›fl- t›r. 5 Aral›k 2008 tarihinde yürürlü¤e giren ve 1 Nisan 2010 tarihinde de¤iflikli¤e u¤rayan “Binalarda Enerji Performans› Yönetmeli¤i” ise, yap›lar›n tasarlanmalar› konusunda önemli flartlar getirmekte ve tasar›mc›lar›n daha önce al›fl›k olmad›klar› konularda efor sarf etmelerini gerektirmektedir. AB yönet- meliklerine paralel olarak düzenlenen ve ge- liflmifl ülkelerde senelerdir kullan›lan enerji ile ilgili kavramlar› Türk yap› sektörüne sokan bu yönetmeli¤in bina tasar›m› için do¤urdu- ¤u sonuçlar ve tasar›mc›lar›n bu yönetmeli¤e nas›l yaklaflabilecekleri bu yaz›da irdelenme- ye çal›fl›lm›flt›r. Öncelikle, bu yönetmelikten ba¤›ms›z ola- rak, binalar›n enerji performanslar›n›n yük- sek tutulmalar›nda, mimarlar›n çok önemli bir rol oynad›klar›n› belirterek bafllamak ge- rekir. Binan›n mimar›, tasar›m›n erken afla- malar›nda verdikleri kararlarla binan›n belirli bir enerji performans de¤erine kolay veya zor ulaflmas›nda belirleyici rol oynamaktad›r. Bu aflamada verilen yanl›fl kararlar, ileriki ta- sar›m aflamalarda ancak yüksek maliyetlerle düzeltilebilmektedir. Bahsi geçen yönetmelik, enerji perfor- mans› konusunda mimarlara önemli görevler yüklemektedirler. Yönetmelik, 2. maddenin 2. f›kras›nda belirtilen özelliklere sahip kap- sam d›fl› b›rak›lan binalar haricinde (örne¤in sanayi alanlar›nda üretim faaliyetleri yürütü- len binalar) tüm yeni binalar›n tasar›m›nda, mevcut binalar›n proje de¤iflikli¤i gerektiren önemli tadilat projelerinde ve mekanik ile elektrik tesisat de¤ifliklerinde uygulanmak zorundad›r. Tasar›m sürecinde yönetmeli¤in uygulanmamas› veya yanl›fl yorumlanmas› yap› ruhsat› al›namamas› ile sonuçlanmakta, ayn› flekilde inflaat ve uygulamalar›n yönet- meli¤e uygun yap›lmamas› yap› kullan›m izin belgesi al›namamas› ile sonuçlanmaktad›r. Mimarlar›n Yeni Bina Tasar›m›nda Dikkat Etmesi Gereken Konular Yönetmelik; binalar›n ›s›tma, so¤utma, mekanik havaland›rma ve ayd›nlatma ihti- yaçlar›n›n öncelikle mimari tasar›m yoluyla minimum düzeyde tutulmas›n› flart koflmak- tad›r. Bu flart, yeflil bina tasar›m sürecinde de karfl›m›za ç›kan bio-iklimsel yaklafl›mlar›n uy- gulanmas›n› gerektirmektedir. Burada bina ile günefl aras›ndaki iliflkinin do¤ru kurularak k›fl aylar›nda günefl ›s›s›ndan azami seviyede faydalan›lmas›, gölgelendirme konusunda do¤ru tercihler yaparak yaz›n so¤utma yük- lerinin en az seviyede tutulmas› önemli yak- lafl›mlard›r. Bu kararlar verilirken optimizas- yonun dikkate al›nmas› flartt›r; örne¤in gü- Ömer Moltay , LEED AP / Mimta Mimarl›k Taahhüt ‹nflaat San. ve Tic. Ltd. fiti. Binalarda Enerji Performans› Yönetmeli¤i ve Yeni Bina Tasar›m›