Yeşil Bina Dergisi 1. Sayı (Mayıs-Haziran 2010)

38 YEfi‹L B‹NA / HAZ‹RAN 2010 GÖRÜfi ya entegre edilmeleri konusudur. Yönetme- lik, 7. maddede yenilenebilir enerji kaynakla- r›n›n kullan›lma imkanlar› konusunda mimar- lar›n dikkate almas› gereken raporlardan bahsetmektedir, ancak bu raporlar›n kim ta- raf›ndan haz›rlanaca¤› konusunda bir flart getirmemifltir. Bu raporlar, ba¤›ms›z mühen- dis müflavirler taraf›ndan haz›rlanabilecekleri gibi mimarlara, yap›larda enerji kullan›m› ko- nusunda dan›flmanl›k hizmeti veren firmalar taraf›ndan da haz›rlanabilirler. Yönetmelik, kullan›m alan› 20.000 m 2 üzerindeki yeni bina inflaatlar›nda, bina top- lam maliyetinin en az yüzde 10’una karfl›l›k gelecek flekilde yenilenebilir enerji kaynakla- r›n›n (ve ek olarak da kojenerasyon sistemle- ri) kullan›lmas›n› flart koflmaktad›r. Hem bi- naya baflar›l› bir entegrasyonun gerçeklefl- mesi, hem de Enerji Kimlik Belgesi’nde en yüksek enerji s›n›f›n› elde etmek için, proje- lendirme aflamas›nda yenilenebilir enerjiye önemle yaklafl›lmas› gerekmektedir. Bu afla- mada mimarlar bu analizlerin yap›lmas› veya yapt›r›lmas› konusunda aktif rol oynayacak- lard›r. Binalara entegre yenilenebilir enerji sis- temleri olarak mimarlar›n ilk de¤erlendirme- leri gereken günefl enerjisi sistemlerdir. Bun- lar, günefl ›s›s› yoluyla s›cak su üreten termal sistemler ve günefl ›fl›¤› yoluyla elektrik üre- ten fotovoltaik sistemler olarak ikiye ayr›l- maktad›rlar ve ço¤unlukla yap›lar›n kullan›m ömürleri boyunca bofl duran çat›lar›na yer- lefltirilmektedirler. Burada belirtmek gerekir ki, binalara entegre bu tür sistemler, binala- ra entegre olmad›klar› duruma göre (ör. bir tarla üzerine yerlefltirilmeleri) topluma daha fazla ekonomik bir fayda sa¤lamaktad›rlar. Çünkü at›l duran alanlar›n de¤erlendirilmesi- ni mümkün k›lmaktad›rlar. Yine binaya en- tegrasyon konusunda daha önemli bir eko- nomik fayda, entegre edilen günefl enerjisi sistemlerinin konvansiyonel yap› elemanlar›- n›n yerine geçerek bu yap› elemanlar›n›n ma- liyetlerinin bir bölümü olarak gerçekleflmele- ri ve yenilenebilir enerji yat›r›m maliyetinde bina d›fl› uygulamalar›na göre daha avantajl› olabilmeleridir. Örne¤in bir binan›n cephe- sinde kullan›lan fotovoltaik paneller, di¤er cephe giydirme malzemelerinin yerine geçe- rek hep koruma, hem estetik ifllevlerini yeri- ne getirirlerken, hem de enerji üretebilmek- tedirler. Binalarda s›kl›kla kullan›labilen bir di¤er enerji sistemi ise ›s› pompalar›d›r. Her ne ka- dar bu sistemlerin yine flebeke kaynakl› elek- trik tüketimleri mevcut olsa da, as›l enerji kaynaklar›n› hava veya toprakta bulunan dü- flük s›cakl›klardaki enerji oluflturmaktad›r. Toprak kaynakl› ›s› pompalar›, hava kaynakl› olanlara göre daha verimli olmakla beraber, ilk yat›r›m maliyetleri sondaj veya yatay boru yayma ihtiyac› nedeniyle daha yüksek olmak- tad›r. Tüm yenilenebilir enerji sistemlerinin ve- rimlilikleri, binan›n bulundu¤u ortamdaki ik- limsel özelliklere (toprak kaynakl› ›s› pompa- s› örne¤inde toprak ›s›s›) ba¤l› olduklar› için, fizibilitelerinin yap›labilmesinde bu iklim özelliklerinin göz önüne al›nmalar› çok önemlidirler. Buradaki genel kabul görmüfl yaklafl›m, bölgenin uzun vadede toplanm›fl senelik iklim verilerinden önem arz edenlerin seçilerek (ör. fotovoltaik sistemlerde gökyü- zü bulut oran› ve d›fl hava s›cakl›klar›) kurul- mas› planlanan sistemin simülasyona tabi tu- tulmas› ve senelik enerji üretiminin hesaplan- mas›d›r. Bina enerji performans›nda önem arz eden bir baflka konu kabuk s›zd›rmazl›¤›d›r. Hem ›s› yal›t›m› malzemelerinin do¤ru uygu- lamas›, hem de hava geçirgenli¤ini önleyici özel s›zd›rmazl›k ürünlerinin cephelerde kul- lan›lmalar›, hava ak›fl› yoluyla gereksiz ›s› ka- y›plar›n›n önüne geçmektedirler. Mimarlar, kabuk s›zd›rmazl›¤› konusunda ulafl›lmas› ge- reken minimum de¤erleri (saatlik hava de¤i- flimi veya m 3 /h/m 2 cinsinden) uygulama pro- jelerine iflleyerek, uygulamac›lara bu konuda yol göstermelidirler. Yönetmelik, sürekli hava geçmeyecek flekilde s›zd›rmazl›¤›n sa¤lan- mas›n› flart koflmaktad›r ve minimum de¤er- ler konusunda TS standard›na referans ver- mektedir. Bu noktada, makul bir enerji per- formans›n› sa¤layacak bir s›zd›rmazl›k tekni- ¤inin mimar taraf›ndan önerilmesi gerek- mektedir. Modern binalarda kabuk geçirgenli¤i azalt›ld›kça bina içerisine mekanik olarak ta- ze hava getirilmesi ihtiyac› ortaya ç›kar. Özel- likle ›s› geri kazan›ml› havaland›rma ekip- manlar› bu ihtiyac› karfl›lamak için gelifltiril- mifllerdir. Günümüzde konutlarda bile (örne- ¤in Almanya’daki pasif evler) kullan›m›na bafllan›lm›fl olan bu ekipmanlar, her derde deva bir ilaç olarak kabul edilmemelidirler. Nitekim ›s› geri kazan›m›n›n yol açt›¤› bas›nç düflmesi, bu ekipmanlar›n yüksek fan güçle- riyle çal›flmalar› ve dolay›s›yla yüksek enerji tüketimlerine sahip olmalar›na yol açabil- mektedir. Bu nedenle bu cihazlar›n senelik enerji geri kazan›mlar›n›n, fazladan fan ener- ji tüketimi ile karfl›laflt›r›l›p bir karar verilmesi gerekmektedir. Mimarlar, bu ekipmanlar›n kullan›m›na karar verilme aflamas›nda meka- nik proje mühendisinden bu hesaplar› talep