Yeşil Bina Dergisi 5. Sayı (Ocak-Şubat 2011)

9 fiUBAT 2011 / YEfi‹L B‹NA s›nda sa¤lanan enerji tasarrufunun iflletme aflamas›nda da süreklili¤i sa¤lanmaktad›r. 2- Sürdürülebilir Alanlar: Ayd›nlatma konusu, Sürdürülebilir Alanlar ana bafll›¤› alt›nda Ifl›k Kirlili¤inin Azalt›lmas› alt bafll›¤›yla ele al›nmaktad›r. Amaç, bina- dan ve d›fl saha s›n›r›ndan d›flar›ya ›fl›k geçifli- ni minimize etmek ve bu sayede gecenin gi- zemini korumak, gece göz kamaflmas›n› ve ›fl›k kirlili¤ini önlemektir. Gereklilikler; ‹ç ayd›nlatma için iki gereklilik mevcut olup, birini uygulamak puan almak için ye- terli olmaktad›r. 1. ‹ç ayd›nlatma armatürlerinin herbirinin maksimum Candela aç›lar› kat› yüzeylerle çak›flmal›, dolay›s›yla bu yolla, cam gibi fleffaf yüzeylerden yap› d›fl›na ›fl›k geçifli engellenmifl olmal›d›r. 2. Tüm acil olmayan ayd›nlatma elemanla- r›yla ilgili, ifl saatleri d›fl›nda otomatik olarak devre d›fl› olabilecek flekilde bir sistem tasarlanm›fl olmal›d›r. D›fl ayd›nlatma yaln›zca güvenlik ve kon- for amac›yla sa¤lanmal›d›r. ASHRAE Std. 90. 1-2007 Section 9’da d›fl alanlar ve d›fl cephe ayd›nlatmas› için belirlenmifl olan LPD de¤er- leri afl›lmayacak flekilde d›fl ayd›nlatma tasa- r›m› yap›lmal›d›r. Tüm projeler standartta be- lirtilmifl olan zonlamaya tabi tutulmakta ve bu zonlara uygun de¤erlendirmeler yap›l- maktad›r. LZ1 (Ayd›nlatma zonu 1) -Karanl›k- Park ve k›rsal alan ayd›nlatma zonudur. Maksimum yatay ve dikey ayd›nl›k fliddeti, arazi s›n›r›nda 0.01 foot-candela de¤erinden büyük olmamal›d›r. Armatürden ç›kan lümen de¤erinin, ayd›nlatma dire¤i do¤rultusuna 90 dereceli aç›n›n üstündeki bir aç›da yüzde 0 olmas› gerekmektedir. LZ2 (Ayd›nlatma zonu 2) -Düflük- Konut yerleflim alanlar› ayd›nlatma zonu- dur. Maksimum yatay ve dikey ayd›nl›k flid- deti, arazi s›n›r›nda 0.1 foot-candela, arazi s›- n›r›ndan 10 feet ötede yatay ayd›nl›k fliddeti 0.01 foot-candela de¤erinden büyük olma- mal›d›r. Armatürden ç›kan lümen de¤erinin, ayd›nlatma dire¤i do¤rultusuna 90 dereceli aç›n›n üstündeki bir aç›da yüzde 2’den fazla olmamas› gerekmektedir. LZ3 (Ayd›nlatma zonu 3) -Orta- Ticari, endüstriyel alanlar ve yüksek yo- ¤unluklu konut alanlar› ayd›nlatma zonudur. Maksimum yatay ve dikey ayd›nl›k fliddeti, arazi s›n›r›nda 0.2 foot-candela, arazi s›n›r›n- dan 15 feet ötede yatay ayd›nl›k fliddeti 0.01 foot-candela de¤erinden büyük olmamal›d›r. Armatürden ç›kan lümen de¤erinin ayd›nlat- ma dire¤i do¤rultusuna 90 dereceli aç›n›n üstündeki bir aç›da yüzde 5’ten fazla olma- mas› gerekmektedir. LZ4 (Ayd›nlatma zonu 4) -Yüksek- Ana flehir merkezleri ve e¤lence bölgeleri ayd›nlatma zonudur. Maksimum yatay ve di- key ayd›nl›k fliddeti, arazi s›n›r›nda 0.6 foot- candela, arazi s›n›r›ndan 15 feet ötede yatay ayd›nl›k fliddeti 0.01 foot-candela de¤erin- den büyük olmamal›d›r. Armatürden ç›kan lümen de¤erinin ayd›nlatma dire¤i do¤rultu- suna 90 dereceli aç›n›n üstündeki bir aç›da yüzde10’dan fazla olmamas› gerekmektedir. 3- ‹ç Mekan Kalitesi: Ayd›nlatma konusu ‹ç Mekan Kalitesi ana bafll›¤› alt›nda Ayd›nlatman›n Kontrol Edi- lebilirli¤i alt bafll›¤›yla ele al›nmaktad›r. Amaç; yap›daki bireylere, kendi ayd›nlat- ma sistemlerini kontrol etme olana¤› sunan yüksek seviyeli ayd›nlatma kontrol sistemi ile insanlar›n üretkenli¤ini art›rmak, konfor flart- lar›n› iyilefltirmek ve memnuniyetlerini sa¤la- makt›r. Gereklilik; yap›daki bireylerin en az yüzde 90’›n›n kendi ayd›nlatma sistemini kontrol edebilmesini sa¤lamakt›r. Çok kullan›c› taraf›ndan paylafl›lan konfe- rans salonu, toplant› salonu, yemekhane gi- bi hacimlerde, kullan›c›lar›n önceliklerine ve ihtiyaçlar›na hizmet eden bir ayd›nlatma kontrolü tasarlamak gerekmektedir. Bu ge- reklili¤i yerine getirme neticesinde 1 puan al- mak mümkün olabilmektedir. Sonuç olarak; enerji etkin yap›lar, insan sa¤l›¤› ve verimlili¤i aç›s›ndan üst düzeyde konfora sahip, iflletme giderleri aç›s›ndan ucuz ve çevreye en az zararl› yap›lard›r. Ve- rimli armatürleri kullanarak ve yap›n›n kulla- n›m amac›na hizmet eden, konfor flartlar›n- dan ödün vermenin aksine mekandaki kon- for düzeyini art›racak ayd›nlatma kontrol sis- temleri tasarlayarak, ayd›nlatmada, yat›r›m ve iflletme maliyetleri karfl›laflt›r›ld›¤›nda orta- lama 2-3 y›l geri dönüfl süreli yat›r›mlarla az›msanmayacak ciddi oranlarda enerji tasar- rufu yapmak mümkündür. Kaynaklar - USGBC LEED Reference Guide for Green Building Design and Construction - ASHRAE Std.90.1-2007 Section 9 New Buildings Existing Building Renovations Points (NC & Schools) Points (SC) % 12 % 8 1 3 % 14 % 10 2 4 % 16 % 12 3 5 % 18 % 14 4 6 % 20 % 16 5 7 % 22 % 18 6 8 % 24 % 20 7 9 % 26 % 22 8 10 % 28 % 24 9 11 % 30 % 26 10 12 % 32 % 28 11 13 % 34 % 30 12 14 % 36 % 32 13 15 % 38 % 34 14 16 % 40 % 36 15 17 % 42 % 38 16 18 % 44 % 40 17 19 % 46 % 42 18 20 % 48 % 44 19 21 Çizelge 1