Yeşil Bina Dergisi 5. Sayı (Ocak-Şubat 2011)

LEED’de Ayd›nlatman›n Yeri 8 YEfi‹L B‹NA / fiUBAT 2011 ANAL‹Z A yn› ifli gerçeklefltirmek için daha az enerji kullanmak anlam›na gelen enerji verimlili¤i, insan sa¤l›¤›, çevre ve ekonomi üçgeninde de¤erlendirildi¤inde, bu konunun günümüzde çok önem kazan- d›¤›n› görmekteyiz. Elektrik enerjisi üretimin- de kullan›lan fosil yak›tlar, CO 2 içeri¤i bak›- m›ndan çok zengin organik maddelerdir. Bu gazlar›n kullan›m› sonucunda a盤a ç›kan CO 2 gaz› atmosfere kar›fl›r ve bu gaz›n sera etkisi yaratmas› sonucunda dünya yüzeyinde küresel ›s›nma anlam›na gelen s›cakl›k art›fl› oluflur. Bilimadamlar›n›n araflt›rmalar›na gö- re, dünya iklim sisteminde de¤iflikliklere ne- den olan küresel ›s›nman›n etkileri en yüksek zirvelerden okyanus derinliklerine, ekvator- dan kutuplara kadar dünyan›n her yerinde hissedilmekte, bu de¤iflikliklere dayanama- yan bitki ve hayvan türlerinin say›s›nda azal- ma veya tamamen yok olma gerçekleflmek- tedir. Küresel ›s›nma insan sa¤l›¤›n› da olum- suz etkilemekte ve iklim de¤ifliklikleri kalp, solunum yolu, bulafl›c›, alerjik hastal›klar gibi sa¤l›k sorunlar›n› tetikleyebilmektedir. Fosil kaynaklar›n her geçen gün azalmas›, ekolojik dengenin bozulmas›, insano¤lunu bu konuya duyarl› k›lm›fl ve enerji etkin bina- lar›n tasarlanmas› ve infla edilmesi konusun- da çeflitli derecelendirme sistemleri oluflmufl- tur. Bunlardan biri de LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) Yeflil Bina derecelendirme sistemidir. Bu sistemin ay- d›nlatma konusunda enerji verimlili¤ine cid- di katk› sa¤layacak yaklafl›mlar› bulunmakta- Cemil Yaman LEED Faculty, LEED AP, BREEAM Assessor ERKE Tasar›m Mühendislik San. ve Tic. Ltd. fiti. cemilyaman@erketasarim.com d›r. Ülkemizde tüketilen toplam elektrik enerjisinin yüzde 20’sinin ayd›nlatma ayg›t- lar› taraf›ndan tüketilmekte oldu¤u düflünül- dü¤ünde, verimli ayd›nlatma sistemlerinin önemi anlafl›lmaktad›r. LEED Yeflil Bina derecelendirme sistemi, yeni yap›lar için ayd›nlatma konusunu 3 ana bafll›k alt›nda 3 konuda irdelemektedir. 1. Enerji ve Atmosfer: Enerji ve atmosfer ana bafll›¤› alt›nda bir önkoflul (puan de¤eri olmayan ve uyulmas› zorunlu koflul) olan Minimum Enerji Per- formans› adl› alt bafll›k, mekanlar›n ayd›nlat- ma gerekliliklerini belirler. Burada ASHRAE (American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditinio- ning Engineers) standard›n›n 9. bölümü baz al›nmaktad›r. ASHRAE, enerji etkin binalar›n minimum gerekliliklerini ortaya koyan Ame- rikan standard›d›r. Std.90.1-2007 Section 9, tüm iç ve d›fl ay- d›nlatma sistemlerinin, farkl› yap› alanlar›nda olmas› gereken “Ayd›nlatma Güç Yo¤unlu- ¤u (LPD-Lighting Power Density)”nu tan›m- lamaktad›r. Örne¤in Standart, aç›k ofis kullan›m amaçl› bir mekan›n LPD de¤erini max.1 W/ft 2 , bir tiyatronun performans sergilenen sahnesinin LPD de¤erini max.1,6 W/ft 2 ile s›- n›rland›rmaktad›r. Bu de¤erleri elde edebilmek için; mekan için gerekli ayd›nl›k fliddetini sa¤layacak ay- d›nlatma sistemini en verimli armatürler ile tasarlamak ve tesis etmek gerekmektedir. Proje aflamas›nda, iç ve d›fl her mekan›n ay- d›nlatma hesab› ayr› ayr› yap›lmaktad›r. Ayn› ana bafll›k alt›nda ele al›nan 2.alt bafll›k Enerji Performans›n›n Optimizas- yonu’ dur ve puan de¤eri içermektedir. Bu noktada ASHRAE standard›n›n 9. Bölü- mü’nde belirtilmifl olan LPD de¤erlerinden tasarruf etme oran›yla do¤ru orant›l› olmak üzere, projenin alaca¤› puan belirlenmekte- dir. Tasar›m aflamas›nda bina, enerji model- leme program›nda simüle edilir ve enerji tü- ketimi ortaya ç›kar›l›r. Yap›, tüm enerji sistemleriyle ASHRAE standard›n›n belirledi¤i de¤erlerden Çizel- ge1’de belirlenen oranlarda tasarruf etmesi durumunda, Çizelge1’deki puanlara sahip olmaktad›r. Ayd›nlatma tasar›m›nda verimli armatür- ler kullanarak, gün ›fl›¤› ve hareket gibi veri- leri de¤erlendiren ayd›nlatma kontrol sistem- leri tasarlayarak ayd›nlatmada yüzde 80’lere varan tasarruf elde edilebilmektedir. Bu kriterlerle, verimli enerji sistemlerinin tasarland›¤› ve tesis edildi¤i yap›da, tüketim noktalar› kategorize edilerek enerji tüketim- lerinin ölçülmesi ve kontrol edilmesi gerek- mektedir. Bu konu Enerji ve Atmosfer ana bafll›¤› alt›nda, Ölçme ve Kontrol alt bafll›¤›y- la irdelenmektedir. Tüketim noktalar›, ayd›n- latma, motor ve sürücü devreleri, iklimlendir- me sistemleri, havaland›rma sistemleri fleklin- de kategorize edilerek ayr› ayr› enerji ölçüm- leri yap›lmakta ve bu sayede tasar›m aflama-