Yeşil Bina Dergisi 1. Sayı (Mayıs-Haziran 2010)

55 HAZ‹RAN 2010 / YEfi‹L B‹NA Bir binan›n, çevreyi inflaat aflamas›ndan çok daha fazla etkileyen kullan›m aflamas› çevreye etki derecesi bak›m›ndan yan›lt›c›d›r. Bu durum göz önüne al›nd›¤›nda, ›s› tüketi- mi ve bak›m harcamalar› gibi birtak›m unsur- lar temel noktalar› olufltururlar. Bu unsurlar, örne¤in Alman Enerji Tasarrufu Yönetmeli¤i dikkate al›narak kullan›ma dair birtak›m se- naryolar oluflturularak, daha planlama safha- s›nda göz önünde bulundurulurlar. Binan›n yok edilmesi ve yenilenmesi de her zaman göz önünde bulundurulmal›d›r. EPD’lerde bu konularla ilgili detaylara ve genel flartlara ön- görülebildi¤i kadar ya da tek bafl›na bir yap› ürünü için gerekti¤i kadar yer verilmifltir. Bu nedenle ilk ad›m bir binan›n çevresel performans›n›n de¤erlendirmesidir. Bunun yan› s›ra binalar›n süreklilik aç›s›ndan de¤er- lendirilmesinde bir binan›n ekonomik ve sos- yokültürel etmenleri de eflit derecede önemli- dir. Yaflam döngüsü harcamalar› hesaplan›r- ken binan›n inflaat giderlerine ek olarak kulla- n›m ve bak›m harcamalar› da dahil edilir. Sos- yokültürel etmenlerin eriflilebilirlikle oldu¤u gibi, örne¤in konforla da ilgisi vard›r. Bir bina- n›n ses yal›t›m›, oda akusti¤i ya da kullan›m s›ras›nda esnekli¤i ve dönüfltürülebilirli¤i gibi teknik özellikleri ve ifllevleri EPD’lerin katk›da bulundu¤u kayda de¤er bilgiler aç›s›ndan önemli ölçütler sunar. Bu alanda gelifltirilen hem uluslararas› standardizasyon hem de Av- rupa standardizasyonu, sürdürülebilirlikle ilgili bütün bu çerçeve içinde bilgileri aç›k bir flekil- de EPD’den temin etmektedir. Genel flartlar ve kural oluflturan ön flartlar Bir EPD ve ayn› zamanda EPD’nin temel kapsam›n› haz›rlamak için izlenecek esas yöntem, -tüm ürünler için ISO 14025 ve yap› ürünleri için ISO 21930- uluslararas› stan- dartlarla düzenlenmifltir. Ne var ki yap› mal- zemelerinin ve yap› ürünlerinin ifllevsellikte ve kullan›m biçiminde görülen kayda de¤er farkl›l›klar yüzünden detayl› bir flekilde aç›kl›k getirilmesi gerekmektedir. fiu anda standart- lar Avrupa düzeyinde gelifltirilmektedir. Buna örnek olarak prEN 15804 standard›n›n tasla- ¤› verilebilir. Bu taslakta yap› malzemeleri ve yap› ürünleri için gereken detaylar tan›mlan- m›flt›r. Bu sayede tüm Avrupa genelinde tu- tarl›l›k gösteren EPD programlar› gelifltirmek mümkün olmufltur. Çevresel Ürün Beyan› detayl› bir flekilde iz- lenecek kurallar› ve bir sertifika sistemini or- taya koyan EPD programlar› esas al›narak be- lirli bir biçimde haz›rlanm›flt›r. Almanya’da Alman Yap› ve Çevre Enstitüsü’nün (IBU) EPD program› ad›yla uzun bir süredir yukar›- da sözü edilen standardizasyonla birlikte ça- l›flan, geçerlili¤i uluslararas› düzeyde kabul edilmifl bir sistemi bulunmaktad›r. Yap› malzemelerinin ve yap› ürünlerinin imalat (örne¤in masif ahflap ya da ahflap esasl› bir malzeme) ya da ifllevsellik (ahflap ki- rifl ya da parke) aç›s›ndan özelliklerini kap- saml› bir flekilde kay›t alt›na alabilmek ad›na söz konusu ürün kategorileri için veri topla- ma iflleminde birtak›m belirli kurallar ortaya konulur (s›n›r de¤erleri, gereken onay). Ürün Kategori Kurallar› (PCR) olarak adland›r›lan bunlar, kural oluflturan temel ilkeleri ve uz- manlar ile imalatç›lar›n özelleflmifl bilgileriyle yap›lan düzenlemeleri aç›kl›¤a kavuflturur ve güçlendirir. Yap› malzemesinin yaflam döngüsü de- ¤erlendirmesi ya da yap› malzemesinin ima- lat› her EPD’nin temelini oluflturur. Bundan yola ç›karak anahtar veri -çevresel gösterge- ler- belirlenir: Kaynaklar›n tüketimi, küresel ›s›nmaya katk› gibi sal›mlar›n çevre üzerinde- ki etkisi, ortaya ç›kan at›klar vb. durumlarda kendini gösteren etkisi. EPD’deki içerdi¤i bil- gi konuyla ilgili oldu¤u durumlarda iç me- kanlardaki sal›mlar ya da ayr›lanlar vb. yar- d›mc› unsurlarla tamamlan›r. Özet Sürdürülebilir bina, toplumun yeni ve göz ard› edilmemesi gereken bir gereklili¤idir. Ay- n› zamanda da Alman Sürdürülebilir Bina Konseyi’nin özel giriflimlerinden biridir. Bu- nun sonucunda binalar tüm yaflam döngüleri göz önünde bulundurularak, ekoloji, ekono- mi ve teknik ve sosyokültürel ifllevsellik gibi etkenlerin ›fl›¤›nda bir de¤erlendirmeye tabi tutulacakt›r. Yap› bileflenleri ve yap› malze- meleri üreticileri için bunun anlam›, ürünleri- nin ifllevsel ve çevresel verimlilikleri hakk›nda bilgi sa¤lamakla yükümlü olmalar›d›r. Çevre- sel Ürün Beyan› (EPD) bu durumlar için genel anlamda onaylanm›fl ve uluslararas› camia ta- raf›ndan kabul görmüfl bir bilgi sistemidir. fiekil 5: Alman Yap› ve Çevre Enstitüsü’nden (IBU) do¤rulama da dahil olmak üzere EPD haz›rl›k süreçleri