Yeşil Bina Dergisi 4. Sayı (Kasım-Aralık 2010)

22 YEfi‹L B‹NA / ARALIK 2010 DE⁄ERLEND‹RME enerji verimi aras›ndaki iliflki do¤ru biçimde kurulabilir. Çünkü son y›llarda yeni çal›flma biçimlerinin kullan›m› hiçbir soruya meydan b›rakmayacak biçimde enerji tüketimini ar- t›rm›flt›r. Temelden yeni bina ve ulafl›m sis- temleri biçimleri üretmek için yeni paramet- relerin kullan›m›na iliflkin bir potansiyel bu- lunmaktad›r. Burada daha çok bina ya da kentler için de¤il, fakat ticari-kurulufllar için bir modelleme yap›labilir. Gelecekteki sürdürülebilir geliflmeye ger- çekten bir katk› sa¤layabilmek için toplu- mun fiziksel altyap›s›n›n da dikkate al›nmas› gerekir. Örne¤in Türkiye’de 16 milyon ko- nut bulundu¤u, yal›t›ml› olanlar›n oran›n›n yüzde 5-10’u geçmedi¤i, bunlar›n tümünün yal›t›lmas› halinde y›ll›k 5 milyar USD tasar- ruf sa¤lanabilece¤i gibi de¤erlendirmeler görülmektedir. Acaba durum gerçekten böyle midir? Çünkü ço¤u bina, geleneksel veya modern gecekondu türündedir (depre- me dayan›ks›z, s›vas› bile olmayan, kaçak vb.), bu gibi binalarda oturan dar gelirli in- sanlar ço¤unlukla bir oday› ›s›tmaktad›r. Ay- r›ca yal›t›m malzemelerin üretiminde ithal petrol kullan›lmaktad›r. Bu koflullarda bu bi- nalar›n yal›t›lmas› enerji verimlili¤inin art›r›l- mas› anlam›na gelir mi? Acaba flehirlerin, enerji verimlili¤ini de dikkate alarak kentsel dönüflüm projeleri ile ele al›nmalar› daha uy- gun olmaz m›? Bir baflka ifadeyle, orta vade- de sürdürülebilir bir geliflmeyi gerçeklefltire- bilmek için toplumsal sistemlerin, fiziksel alt- yap›n›n, yapay çevrenin ve sanal altyap›n›n organize edilmesi konusunda yeni düflünce biçimleri gelifltirilmesi gerekecektir. Bu çer- çevede flehirlerin enerji talebinin, enerji ve- rimlili¤i dikkate al›narak haz›rlanacak master planlar›nda, binalar ve ulafl›m araçlar› dahil olmak üzere yenilenebilir kaynaklardan ge- len enerji ile karfl›lanmas› da araflt›rmaya de- ¤er bir husustur. Sonuç ‹nsano¤lu, dünyada insan eliyle yap›lan sistemlerin enerji verimini, sadece küresel ›s›nma, enerji kaynaklar›n›n h›zla azalmas›, geometrik dizi biçiminde (üstel) nüfus art›fl› ve çevre kirlili¤i nedeniyle de¤il, fakat, gele- cekteki enerji kaynaklar›n›n güvensizli¤inin d›fl›nda geliflen jeopolitik karars›zl›klar nede- niyle de önemli ölçüde art›rmak zorundad›r. Binalar, dünyadaki enerji tüketiminin yüzde 50’sinden do¤rudan sorumludur. Ulaflt›rma- n›n pay› ise yüzde 25 civar›ndad›r. Mimaride ve kentsel tasar›mdaki enerji probleminin çözümüne katk› sa¤lama potansiyeli çok yüksektir. Ancak bunun için disiplinler aras› iflbirli¤i gerekmektedir. Bu durumun bina ta- sar›m profesyonellerine sundu¤u güçlükler ve f›rsatlar oldukça genifltir. Bina yap› tarz› ve kentsel tasar›m biçimi üzerinde enerjiye iliflkin hususlar›n etkisinin, toplumsal sorun- lar›n çözümü için gelecekte de artmaya de- vam edece¤i görülmektedir. Binalardaki HVAC sistemlerinde gelecekte üzerinde çal›- fl›lacak konulara flunlar da dahil edilebilir: Bi- na kullan›m› için kavramlar›n gelifltirilmesi, gün ›fl›¤›ndan yararlanma kavramlar›n›n iyi- lefltirilmesi, gün içerisindeki kullan›m› de¤i- flebilen binalar için HVAC kavramlar›, enteg- re bina tasar›m ve ulafl›m sorunlar›, yüksek binalarda do¤al havaland›rma, di¤er kentsel sorunlar›n çözümlenmesi (gürültü, hava kir- lili¤i vb.) mekanik havaland›rmay› gerektiren durumlar. Gelecekte sürdürülebilir geliflme sa¤layabilme ba¤lam›nda, önceki bölümler- den afla¤›daki sonuçlar ç›kart›labilir: - Gelecekte sürdürülebilir geliflme sa¤layabilmek için Bütüncül Sistem düflüncesi anahtar önemdedir. - Enerji etkin bina ve kentsel tasar›m konusunda uygun biçimde fonland›r›lan önemli araflt›rma projeleri gelifltirilmelidir. - E¤itim, merkezde yer alan bir konudur; gençler aras›nda enerji mühendisli¤i çekici bir meslek olarak görülmeli ve enerji sistemleri düflüncesi mimarl›k e¤itimiyle bütünlefltirilmelidir. - ‹nflaat tasar›m prati¤inin baflar›s› yak›n bir iflbirli¤i ile çal›flan disiplinler aras› tasar›m ekibi ile elde edilebilir. - Siyasal karar verme mekanizmalar›na bilimsel ve do¤ru bilgiler aktarmak çok önemlidir. Kaynaklar [1]. Cody, B., “Form Follow Energy”, 10.th Rehva World Clima Congress, 9-12 May, Antalya. [2]. Çakmanus ‹., Özbalta T, 2009, Binalarda Sürdürülebilirlik: Ömür Boyu Maliyete ‹liflkin Yaklafl›mlar, Do¤a Yay›nc›l›k, ‹stanbul. Bu makale hakk›nda / Y. Mimar Çelik Erengezgin Dr. ‹brahim Çakmanus’u iki nedenle tebrik etmem gerekiyor... Y›llard›r “Enerji Mimar- l›¤›” bafll›¤› alt›nda özetlemeye çal›flt›¤›m, enerji ve ekoloji penceresinden yorumlanmas› gereken yap›sal uygulamalar›n teknik altyap›s›n› maharetle özetledi¤i için ve gelece¤imi- zi tehdit eden fosil yak›t ba¤›ml›s› enerji sistemlerine alternatif, sürdürülebilir ve temiz kaynak kullanan çözümleri ustaca gündeme tafl›d›¤› için... Deneyimli bir makine mühendisinin bu denli kapsaml› ve kavray›c› bir çal›flma ile gele- ce¤imize ›fl›k tutmas› övgüye de¤er bir gayret. Hem bir mimar olarak, hem de bu konu- larda çözüm üretilmezse, ülkesinin gelece¤i ad›na endifleler tafl›yan bir vatandafl s›fat›yla teflekkür ediyorum. Bu de¤erli çal›flman›n, yaflama ve üretme al›flkanl›klar›m›z›n yeniden gözden geçirilmesine vesile olaca¤›na ve zaman sürecinde yepyeni yorumlara kap› açaca- ¤›na inan›yorum.